İkamet İzni Reddine Karşı İptal Davası

İkamet izninin reddi, uzatılmaması, iptali, sınır dışı etme ve idari gözetim farklı idari işlemlerdir. Aynı kişiye birden fazla karar bildirilmiş olabilir. İlk adım kararların tümünü ve tebliğ belgelerini ayırmak, her birinde hangi başvuru yolunun gösterildiğini incelemektir.

Başvuruya ilişkin ekran görüntüsü veya kısa mesaj, gerekçeli kararın bütününü göstermeyebilir. Ret kararındaki dayanak madde ve somut neden görülmeden başvurunun niçin reddedildiği hakkında kesin sonuca varılmamalıdır. İzin türünün şartları da birbirinden farklıdır.

İkamet izni ret işlemi için, özel bir düzenleme bulunmadığında İYUK m.7 uyarınca yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış günlük genel idari dava süresi gündeme gelir. Tebliğin usulü, idari başvurunun niteliği ve varsa özel kanun yolu süre hesabını etkileyebilir.

İdareye dilekçe verilmesi her durumda dava süresini baştan başlatmaz. İYUK m.11 kapsamında bir başvurunun süreye etkisi ile sıradan bilgi talebi aynı değildir. Bu nedenle başvuru tarihleri ve cevaplar birlikte değerlendirilmeden yeni bir altmış günlük süre varmış gibi hareket edilmemelidir.

Ret nedeni hangi koşulla ilgiliyse o koşula cevap veren belgeler hazırlanmalıdır. Konaklama, geçim imkânı, sağlık sigortası, öğrenim veya aile ilişkisi gibi konularda farklı belgeler gerekir. Belgelerin geçerlilik tarihleri ve başvuru sırasında mevcut olup olmadıkları da önemlidir.

Yabancı dildeki belgelerde tercüme ve gerekli doğrulama işlemleri gündeme gelebilir. Dilekçede yalnızca Türkiye’de kalmak istenmesi değil, işlemin yetki, şekil, sebep, konu veya maksat yönünden neden hukuka aykırı olduğu açıklanmalıdır. Sunulan her belge ilgili iddiayla ilişkilendirilmelidir.

İptal davasının açılması kural olarak işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İYUK m.27 uyarınca yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması koşulları birlikte değerlendirilir.

Sağlık, aile hayatı veya eğitimin kesintiye uğraması gibi etkiler, somut belgelerle açıklanabilir. Talebin yapılması ile mahkemenin olumlu karar vermesi aynı değildir. Dava açıldığı için yeni bir ikamet izni veya çalışma izni kazanıldığı varsayılmamalıdır.

Sınır dışı etme kararına karşı 6458 sayılı Kanun m.53 kapsamında tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvuru yolu vardır. Göç İdaresinin açıklamasına göre başvuru, kararı veren makama da bildirilir; yabancının rızası saklı kalmak üzere dava süresi ve yargılama boyunca sınır dışı edilmeme güvencesi uygulanır.

İdari gözetim kararına karşı başvuru ise sulh ceza hâkimliğine yapılır ve farklı bir incelemedir. İkamet izni için açılan dava bu diğer kararları kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Aynı gün bildirilen kararlar için ayrı bir süre ve başvuru çizelgesi hazırlanması hak kaybını önlemeye yardımcı olur.